Асаблівасці сезоннай дынамікі фітапланктону ў азёрах рознага трафічнага статусу Беларускага Паазер'я

Разгледжаны асаблівасці сезоннай дынамікі фітапланктонных супольнасцяў у азёрах рознага трафічнага статусу Беларускага Паазер’я. Матэрыялам для аналізу паслужылі 66 проб, адабраных на 11 азёрах у перыяд з мая па верасень 2023-2025 гг. Аб’ектам даследавання з’яўляўся фітапланктон азёр рознага трафічнага статусу Беларускага Паазер’я. Для ацэнкі адрозненняў паміж супольнасцямі і візуалізацыі даных ужываліся шматмерныя статыстычныя метады (кластарны аналіз і неметрычнае шматмернае шкаляванне NMDS на аснове адлегласцяў Брэя– Кертыса). Паказана, што характар сезоннай дынамікі і ступень падабенства фітапланктонных супольнасцяў істотна залежаць ад трафічнага стану вадаёмаў. Мезатрофныя азёры з рысамі алігатрафіі адрозніваюцца найбольшай устойлівасцю і высокім падабенствам супольнасцяў паміж сабой ва ўсе сезоны, мезатрофныя азёры займаюць пераходнае становішча, дэманструючы максімальнае падабенства з менш трофнымі сістэмамі вясной і найбольшыя адрозненні ў познегадовы перыяд. Эўтрофныя азёры найбольш падобныя паміж сабой летам, у перыяд максімальнай прадуктыўнасці. Гіперэўтрофныя вадаёмы адрозніваюцца найбольшай сезоннай зменлівасцю і мінімальным падабенствам з іншымі тыпамі азёр, асабліва ў познегадовы перыяд. NMDS-ардынацыя паказала, што сезонны эфект узмацняецца з ростам трофнасці азёр, летнія і познегадовыя станы фітапланктонных супольнасцяў з’яўляліся найбольш адрознымі, вясновыя супольнасці характарызаваліся вялікім падабенствам паміж азёрамі рознага трафічнага статусу.

1. Михеева, Т. М. Направленность и характер многолетний изменений фитоценотической структуры и показателей количественного развития фитопланктонных сообществ Нарочанских озер в ходе эволюции их трофического статуса / Т. М. Михеева, Е. В. Лукьянова // Известия Самарского научного центра Российской академии наук. – 2006. – Т. 8, № 1. – С. 125–140.

2. Трифонова, И. С. Экология и сукцессия озерного фитопланктона : монография / И. С. Трифонова. – Л. : Наука, 1990. – 182 с.

3. The PEG-model of seasonal succession of planktonic events in fresh waters / U. Sommer, Z. M. Gliwicz, W. Lampert, A. Duncan // Hydrobiologie. – 1986. – Vol. 106, № 4. – P. 433–471.

4. Reynolds, C. S. The Ecology of Phytoplankton / С. S. Reynolds. – New York : Cambridge University Press, 2006. – 535 p.

5. Winder, M. Phytoplankton response to a changing climate / M. Winder, U. Sommer // Hydrobiologia. – 2012. – Vol. 698, № 1. – Р. 5–16.

6. Beyond the Plankton Ecology Group (PEG) Model: Mechanisms Driving Plankton Succession / U. Sommer, R. Adrian, L. De [et al.] // Annual Review of Ecology Evolution and Systematics. – 2012. – Vol. 43, № 1. – P. 429–448.

7. Трифонова, И. С. Состав и продуктивность фитопланктона разнотипных озер Карельского перешейка / И. С. Трифонова. – Л. : Наука, Ленингр. отд-ние, 1979. – 168 с.

8. Мордухай-Болтовский, Ф. Д. Методика изучения биогеоценозов внутренних водоемов / Ф. Д. Мордухай-Болтовскоий. – М. : Наука, 1975. – 240 с.

9. Mikheyeva, T. M. Methods of quantitative enumeration of nanophytoplankton (review) / T. M. Mikheyeva // Hydrobiological Jornal. – 1989. – Vol. 25. – P. 3–21.

10. Определитель пресноводных водорослей СССР : в 14 т. / М. М. Голлербах [и др.] ; науч. ред. В. П. Савич. – Л. : Наука, Ленингр. отд-ние, 1951–1983.

11. Komаrek, J. Süßwasserflora von Mitteleuropa. Cyanoprokaryota. Oscillatoriales. Süßwasserflora von Mitteleuropa. Cyanoprokaryota. Oscillatoriales / J. Komаrek, К. Anagnostidis. – München : Elsevier Spektrum Akademischer Verlag, 2005. – 759 S .

12. Еремкина, Т. В. Структура и функционирование фитопланктона озер северной части Увильдинской зоны (Челябинская область) в условиях антропогенного эвтрофирования : автореф. … канд. биол. наук : 03.02.08 / Еремкина Татьяна Владимировна ; Рос. акад. наук, Ин-т биологии внутр. вод. – Борок, 2010. – 40 с.

13. Hutchinson, G. E. A treatise on limnology. Introduction to lake biology and the limnoplankton / G. E. Hutchinson. – Minnesota : Wiley, 1967. – 1115 с.

14. Temporal mapping of phytoplankton assemblages in Lake Geneva: Annual and interannual changes in their patterns of succession / O. Anneville, S. Souissi, F. Ibanez [et al.] // Limnology and Oceanography. – 2002. – Vol. 47, № 5. – Р. 1355–1366.

15. Wetzel, R. G. Limnological Analyses / R. G. Wetzel, G.E. Likens. – New York : Springer, 2000. – 444 p.

16. Benthic macroinvertebrates in lake ecological assessment: A review of methods, intercalibration and practical recommendations / S. Poikane, R. K. Johnson, L. Sandin [et al.] // Science of The Total Environment. – 2015. – Vol. 543. – Р. 123–134.